Systemic Ritual, sjamanisme en theater – wie ben ik?

Naast het beoefenen van Systemic Ritual en Systemische Opstellingen, werk ik bij ZID Theater in Amsterdam als projectmanager. Ik hou van theater. Mensen vragen zich wel eens af hoe deze combinatie van Systemic Ritual en theater voor mij werkt. Ik zeg je, voor mij is er geen verschil. Aangezien Systemic Ritual gerelateerd is aan sjamanistisch werk, let ik je uit hoe theater verbonden is met sjamanisme.

Ten eerste: wat is theater?
Als ik het woord theater gebruik, heb ik het niet over een gebouw of de standaard narratieve dialoogstijl van toneelstukken. In plaats daarvan gebruik ik het woord theater voor de tak van de podiumkunsten die zich bezighoudt met het opvoeren van verhalen voor een publiek, met behulp van een combinatie van spraak, gebaar, muziek, dans, geluid en spektakel.

Ten tweede: wat is sjamanisme?
Sjamanisme is een van de oudste menselijke tradities. Het bestaat al vanaf het prille begin van de mensheid. Het evolueerde in gemeenschappen van jagers en verzamelaars. Een essentiële taak van de sjamaan was het voorspellen en beïnvloeden van de uitkomst van de jacht. Bovendien werden zijn ceremonies niet alleen gedaan in het belang van de gemeenschap, maar ook in het belang van de dieren in het bos om gezond te zijn en zichzelf voort te planten.
Er wordt gezegd dat het sjamanisme is ontstaan ​​in de wouden van Mongolië van waaruit het zich verspreidde. Maar ik suggereer dat het al voor die tijd is ontstaan ​​- helemaal aan het begin van de mensheid in zuidelijk Afrika.
Sjamanistische praktijken bestaan ​​nog steeds in onze huidige tijd. De details variëren van cultuur tot cultuur. Ze hebben echter allemaal gemeen dat een sjamaan de zieken kan genezen, met de andere wereld kan communiceren, de zielen van de doden naar de andere wereld kan begeleiden, zielen terug kan roepen naar een persoon die een zielsdeel heeft verloren en de techniek van trance. Vrouwen, mannen en transgenders kunnen sjamanen zijn.
Strikt genomen verwijst het woord sjamaan alleen naar de volkeren van Noord-Azië en de Oeral-Altaïsche. Maar meer in het algemeen wordt het sjamanisme ook gebruikt om alle inheemse groepen te beschrijven waar een medicijnman of -vrouw een centrale figuur is in een gemeenschap, zoals bij Arctische volkeren, Amerikaanse Indianen, Australische Aboriginals en Afrikaanse groepen als de San.

Wat is een sjamaan?
Makkelijk gezegd, een sjamaan is een belangrijke figuur binnen kleine gemeenschappen die via trance contact maakt met geesten of het goddelijke om individuen en de gemeenschap te helpen in hun spirituele en medicinale behoeften.
In sjamanistische culturen is de sjamaan de bewaarder van rituelen, religieuze mythen en voorouderlijke overleveringen. Essentieel is het feit dat de sjamaan altijd in en met de hele gemeenschap werkt. Ceremonies gaan altijd gepaard met het samenzijn van families, eten en de gemeenschap. Dit versterkt de culturele identiteit en eenheid van de gemeenschap.

De oorsprong van theater
Er is een theorie die stelt dat theater is voortgekomen uit sjamanistische rituelen. De kunst van de sjamaan is multidisciplinair. We vinden rituelen compleet met maskers, kostuums, dans, muziek, rekwisieten, dialoog, zang, mythe, muziek, poëzie en niet te vergeten vormen van beeldende kunst (sculpturen, versieringen, schilderijen). Dit alles is vergelijkbaar met theater.

Overeenkomsten en verschillen tussen theater, sjamanisme en systemisch ritueel

Tijd en ruimte
Tijd speelt geen rol in een sjamanistisch ritueel, Systemic Ritual of Theater. De rituelen vinden plaats in de ruimte, in het hier en nu, zoals bij een performance.
De ruimte is in alle drie de methodes bewust ingedeeld. Er is een duidelijke plattegrond of decor waarin het ritueel of de voorstelling plaatsvindt.

Het aspect van genezing
Sjamanistische en systemische rituelen hebben een expliciet doel om genezing te brengen, niet alleen voor een individu maar voor de gemeenschap als geheel; genezing op fysiek, mentaal, emotioneel en zielsniveau.
In Shamanic and Systemic Ritual komt genezing niet alleen van rituele helende handelingen en woorden, maar ook van het bovennatuurlijke, geesten en voorouders. Het genezende effect is dus niet zozeer gebaseerd op het vermogen van het individu, maar er wordt gebruik gemaakt van krachten van buitenaf – bijvoorbeeld een voorouder.
Theater is in de eerste plaats gericht op amusement, hoewel een heilzaam aspect van theater kan zijn dat het catharsis teweegbrengt. We houden van de voorstelling die ons een traan, een lach, een zucht, een moment van bezinning ontlokt. Toch?
Tegenwoordig is dit geen hoofddoel van theater. Maar ooit was het dat wel. Aristoteles zei dat een goede tragedie moet leiden tot het oproepen van emoties, gevolgd door een zuivering van die gevoelens om het emotionele evenwicht en de orde te herstellen.
Ook zagen de oude Grieken theater als een middel om een ​​gemeenschap te genezen of een publiek kennis te verschaffen door maatschappelijke problemen en de gevolgen ervan aan te tonen.
Zuivering is ook een element in sjamanistische en systemische rituelen. In een sjamanistisch ritueel worden geesten die het lichaam en de ziel van een patiënt hebben bezeten of verwond, er weer uitgetrokken. Hetzelfde kan gebeuren binnen Systemic Ritual. In Systemic Rituals kunnen vaak sterke emoties naar boven komen en worden losgelaten. Deze sterke emoties roepen de gevoelens op van de andere deelnemers. Hierdoor kunnen ook zij hun eigen emoties verwerken en catharsis ondergaan.

Taalgebruik
In sjamanistische en systemische rituelen en theater worden taal/zinnen op een specifieke manier gebruikt, meer als poëzie, zinnen met een archaïsche kracht – een beroep doend op onze creatieve capaciteiten en onbewuste. Misschien is het niet het doel van theater, maar deze zinnen zijn bedoeld voor een helende werking in de sjamanistische praktijk en systemisch ritueel.

In alle drie de methoden bestaat dialoog. In het sjamanistische ritueel vindt de dialoog plaats tussen de verschillende personages die de sjamaan wordt; hij kan bijvoorbeeld spreken als de boze geest of de volgende keer als de goedaardige geest.

In Systemic Ritual vindt de dialoog plaats tussen de representanten.

In beide gevallen komt de dialoog tot stand op het moment, in Systemic Ritual vooral met hulp van de facilitator.

In theater is de dialoog tussen performers en goed ingestudeerd.

Muziek
Net als in theater leidt muziek vaak de sjamanistische en systemische rituelen. In het sjamanistische en systemische ritueel gebeurt dat met het geluid van de trommel. Het monotone drumwerk helpt de sjamaan of deelnemers aan het Systemic Ritual in trance. Voor de sjamaan is dit belangrijk om hem naar de wereld van hierna te vervoeren. In Systemic Ritual wordt slechts een zeer lichte trance opgeroepen om deelnemers te helpen voelen wat is, in plaats van te denken.

Belichaming/beweging
In theater worden bewegingen of dans opgevoerd als esthetisch vermaak. En goed gerepeteerd.
De sjamaan gebruikt zijn lichaam ook bij rituelen. Het dansen helpt om de trance in stand te houden, maar bewegingen zijn vooral een manier om in contact te komen met de geesten en te communiceren met het publiek.
In Systemic Ritual moedig ik de deelnemers altijd aan om hun ervaringen te belichamen, omdat het de ervaring en representatie helpt verdiepen.

Naast deze bewegingen worden in Shamanic en Systemic Ritual, net als de archaïsche zinnen, rituele handelingen gebruikt met als doel genezing te brengen.
In trance kan de sjamaan gedurende zeer lange perioden acrobatiek of krachtige dansen uitvoeren. In normale toestanden zou dit niet mogelijk zijn. Hetzelfde geldt voor vuurlopen, vuur eten en andere vormen van schijnbare zelfkwelling; zonder trance zou dit niet mogelijk zijn. Deze handelingen worden opgevat als bewijs voor het contact met het bovennatuurlijke.
Deze dingen kom je niet tegen in Systemic Ritual.

Stem
In Shamanic and Systemic Ritual wordt gezongen. Zingen is een soort gebed dat de ruimte biedt om goede dingen te laten gebeuren. “Het houdt de kwade geesten weg”.
Daarnaast versterkt de stem de verbinding met de geesten en communiceert met hen. Dus tijdens het ritueel kan de sjamaan het geluid maken van de dieren die hij ontmoet tijdens de trancereis of meestal zijn eigen krachtdier.
In Systemic Ritual moedig ik de deelnemers aan om hun stem om dezelfde redenen te gebruiken. Maar alleen de zeer ervaren deelnemers zullen dat doen.

Representanten versus performers
In het theater zijn er artiesten. Ze hebben heel goed gerepeteerd en elke keer dat ze optreden, doen ze min of meer hetzelfde.
In een sjamanistisch ritueel is er maar één uitvoerder: de sjamaan. Goed opgeleid in het verbinden met de spirits en het maken van trance-reizen, maar al zijn bewegingen en geluiden ontstaan ​​vanuit het moment in de trance.
In Systemisch Ritueel werken we net als in Systemische Opstellingen met representanten. Alles wat gebeurt, ontstaat vanuit het moment, geleid door de facilitator – tenzij de deelnemers ervaren zijn.

Kostuums, maskers, rekwisieten
Dit is een essentieel onderdeel van theater.

Maar vanaf het begin kwam het van de sjamaan. Het masker en het kostuum van de sjamanen zijn zeer complex. Alle aspecten van het kostuum en masker van de sjamaan maken deel uit van de dierlijke natuur van de sjamaan. Door het masker op te zetten raakt de sjamaan bezeten door de representerende geest en neemt hij de functies van die geest over.

Verder kunnen er verschillende rekwisieten op het kostuum zijn die de sjamaan beschermen tijdens zijn reis en hem helpen terug te keren naar de realiteit.

In de ruimte waar het ritueel wordt gedaan, zijn er andere rekwisieten die dienen als voedsel voor de geesten, dierenoffers en andere objecten voor verschillende doeleinden.

In Systemic Ritual kunnen rekwisieten om soortgelijke redenen worden gebruikt. Kostuums en maskers worden echter niet gebruikt – althans niet door mij.

De rol van de gemeenschap
Rituelen worden altijd gedaan voor een hele gemeenschap. Net als theater wordt opgevoerd voor publiek.
Bij sjamanistisch werk is de gemeenschap aanwezig als getuige (publiek) of als actieve deelnemers, afhankelijk van het ritueel. Meestal helpen de gemeenschappen bij de voorbereiding van sjamanistische rituelen, die vaak gepaard gaan met feesten of vasten, een offer brengen of zelfs uitdagende groepsreizen naar de wildernis.

Bij Systemic Ritual doet iedereen actief mee. Door deze actieve deelname helpen de rituelen om individuele problemen en collectieve problemen te integreren. Sjamanistisch en systemisch Ritueel werk erkent en benadrukt dat een individu nooit alleen staat, maar altijd deel uitmaakt van een gemeenschap.

Geïnspireerd door:

https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-shamanic-practices-making-comeback-contemporary-art

https://www.bradshawfoundation.com/cave_art_an_intuition_of_eternity/decent_into_the_cave/shamanistic_visionary_experience.php

https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/shaman

https://en.wikipedia.org/wiki/Shamanic_music

https://www.britannica.com/art/Western-theatre/Mystery-cycles

https://www.britannica.com/topic/shamanism

https://en.wikipedia.org/wiki/Performing_arts

Dramaturgical Applications of Shamanic Healing for Social Change

John Patrick Brunner, Jr.

Submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of

Fine Arts in the Theatre Department of the School of the Arts, Columbia University

April 23, 2021

THE HEROIC JOURNEY: SHAMANISM AND THE ORIGIN OF THE THEATRE

By Alisa Shriner Ridgway, A Thesis Submitted to the Faculty of the DEPARTMENT OF DRAMA

In partial fulfillment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS in the graduate college THE UNIVERSITY OF ARIZONA, 1975

2 gedachtes over “Systemic Ritual, sjamanisme en theater – wie ben ik?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.